အရြယ္ ေရာက္ၿပီလို႔ သံုးႏႈန္းခံ လိုက္ရတဲ့ မိန္းကေလး မ်ားကို တစ္လတစ္ခါ ဖူးပြင့္ ၾကရတဲ့ ပန္းကေလးမ်ား အျဖစ္ တင္စား လိုက္ပါ ရေစ။ ဒီေနရာမွာ ဓမၼတာ ဆိုတာ ဘာလဲလို႔ ဦးဆံုးသိ ထားၾက ရမွာပါ။

အမ်ဳိးသမီး တစ္ေယာက္ အရြယ္ ေရာက္မႈ ျဖစ္စဥ္မွာ ရင္သား ဖြ႔ံၿဖိဳးျခင္း၊ ဆီးခံုေမြး၊ ခ်ဳိင္းေမြးေပါက္ တာေတြ အျပင္ လစဥ္ဓမၼတာေပၚ ျခင္းဟာလည္း အေရးပါတဲ့ ျဖစ္စဥ္ တစ္ခုပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ရာသီစ ေပၚတတ္သလဲ။
ပံုမွန္အား ျဖင့္ဆိုရရင္  အမ်ဳိးသမီးမ်ား အေနနဲ႔ အသက္ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္မွာ ရာသီစ ေပၚတတ္ၿပီး တခ်ဳိ႕က
၈ ႏွစ္အထိ ေစာေပၚ တတ္ၿပီး တခ်ဳိ႕က ေတာ့ ၁၆ ႏွစ္ေရာက္တဲ့ အထိ ေနာက္က် တတ္ပါ တယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း  ၈ ႏွစ္ကေန ၁၆ ႏွစ္ အတြင္း ရာသီေပၚတာ ကိုေတာ့ ပံုမွန္လို႔ အၾကမ္း ဖ်င္းအားျဖင့္ သတ္မွတ္ ထားၾက ပါတယ္။
ရာသီ ေပၚတယ္ ဆိုတာ ဘာလဲ။

ရာသီ ေပၚတယ္ ဆိုတာ အပ်ဳိေဖာ ္၀င္ျခင္းရဲ႕ လကၡဏာ တစ္ရပ္ပါ။ ရာသီေသြးဆင္း ရျခင္းဟာ လစဥ္ အမ်ဳိးသမီးရဲ႕ သားအိမ္ အတြင္း နံရံအေပၚ ပိုင္းကြာက် လို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ အဲဒီ ရာသီေသြးဟာ သားအိမ္က တစ္ဆင့္ သားအိမ္ လည္တံကို ျဖတ္။ ၿပီးမွ ေမြးလမ္းေၾကာင္း ကေန တစ္ဆင့္ အျပင္ကို ထြက္လာတာပါ။

ဘာေၾကာင့္လစဥ္ ရာသီ ေပၚရသလဲ။
ေဟာ္မုန္းေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္ ယႏၲရားလည္ ပတ္မႈ အတြက္ အဓိက ထိန္းခ်ဳပ္သူေတြ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ေဟာ္မုန္းေတြ ကလည္း ရာသီ စက္၀န္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ ထားပါတယ္။ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အဓိက ေဟာ္မုန္း ထုတ္ရာ ျဖစ္တဲ့ ပစ္က်ဴထရီ ဂလင္း (Pictuitary Gland) နဲ႔ Hypothalamus  ဆိုတဲ့ အစိတ္အပိုင္း အျပင္၊ အမ်ဳိးသမီး ရဲ႕မ်ဳိးပြား အဂၤါ တစ္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ သားဥအိမ္၊ သံုးေယာက္ တြဲၿပီး ဒီရာသီ စက္၀န္းကို ႐ုပ္လံုး ႂကြလာေအာင္ ၀ိုင္း၀န္း ထုဆစ္ခဲ့ ၾကတာပါ။ သူတို႔ထဲက တစ္ခုခု ခ်ဳိ႕ယြင္း ရင္ ရာသီ စက္၀န္းဟာ မမွန္ေတာ့ဘဲ ကေမာက္ ကမ ျဖစ္သြားတတ္ ပါေသးတယ္။

ရာသီစက္၀န္း ထဲမွ အေရးပါေသာ အဆင့္ ေလးမ်ား။
ရာသီေသြး ေပၚေသာ အဆင့္(Mense Phase)
ဒီအဆင့္ဟာ ဆိုရင္ ၅ ရက္ေလာက္ထိ ပ်မ္းမွ် ၾကာတတ္ၿပီး ဒီအဆင့္ အတြင္းမွာ သား အိမ္နံရံ ကြာက် တာေၾကာင့္ ေသြးဆင္း ရပါတယ္။ ဒါကို ရာသီေသြး ေပၚတဲ့ အဆင့္လို႔ သံုးႏႈန္းထား ပါတယ္။

Follicular Phase
ဒီအဆင့္မွာ ခုနက ကြာက် သြားရတဲ့ သားအိမ္ နံရံဟာ ျပန္လည္ ပြားမ်ား လာၿပီး ထူလာ ပါတယ္။ အဲဒီ အဆင့္ဟာ ၆ ရက္ေျမာက္ ကေန ၁၄ ရက္ေျမာက္ အထိ ၾကာျမင့္ တတ္ၿပီး အဓိကက အီစထ႐ိုဂ်င္ ဆိုတဲ့ ေဟာ္မုန္းရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ၿပိဳင္ တည္းမွာပဲ ေနာက္ထပ္ ေဟာ္မွန္း တစ္မ်ဳိး ျဖစ္တဲ့  FSH (Follicular Stimulating Hormone)  ဟာ ဆိုရင္ သားဥအိမ္ထဲ က ဆဲလ္ေတြကို ႀကီးထြား ေစပါတယ္။ အဲဒီ Follicle ေလး ေတြထဲက တစ္လံုး သာလွ်င္ သား ဥေႂကြဖို႔ အတြက္ အသင့္ အေနအထား ရင့္က်က္ ရတဲ့ Ovum   (သားဥ)အျဖစ္ ေျပာင္းလဲၿပီး၊ ပံုမွန္ အားျဖင့္ အမ်ဳိးသမီးေတြ အေနနဲ႔ တစ္လလွ်င္ သားဥ တစ္လံုးသာ ေႂကြရ တာပါ။

Ovulation (သားဥ ေႂကြျခင္း)
ဒီအဆင့္ ဟာဆိုရင္ ၂၈ ရက္ၾကာ ရာသီစက္ ၀န္းရိွတဲ့ အမ်ဳိးသမီး မ်ားအတြက္ ဆိုရင္ေတာ့ ၁၂ ရက္ ကေန ၁၆ ရက္ၾကားမွာ ရိွပါတယ္။ အဲဒီ အဆင့္ ျဖစ္ေပၚဖို႔ အဓိက လႊမ္းမိုးေပးတဲ့ ေဟာ္မုန္း ကေတာ့ LH လို႔ေခၚတဲ့ Luteinizing Hormone ပဲျဖစ္ပါတယ္။

Luteal Phase
ဒီအဆင့္ ဟာဆိုရင္ ၁၅ ရက္ေျမာက္ကေန ၂၈ ရက္ထိ ၾကာတတ္ၿပီး ဥေႂကြၿပီ ဆိုတာနဲ႔ အဲဒီဥ ေလးဟာ သားဥႁပြန္ကေန တစ္ဆင့္ သား အိမ္ထဲ ေရာက္သြား ပါတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ပ႐ို ဂ်က္စတီ႐ုန္း(Progesterone)ဆိုတဲ့ ေဟာ္မုန္းက သားအိမ္ နံရံကို ျပင္ဆင္ ေပးထား ပါၿပီ။ အကယ္ ၍သာ ဒီအခ်ိန္မွာ အမ်ဳိးသားနဲ႔  အတူ ေနထားလို႔ သုက္ပိုး ရိွေနမယ္ ဆိုရင္ ခုနက သားဥေလးနဲ႔ ေပါင္း ၿပီး သေႏၶသား ျဖစ္သြား ႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ အဲဒီအခ်ိန္ သေႏၶ မေအာင္ခဲ့ ဘူးဆိုရင္ေတာ့ အီစ ထ႐ိုဂ်င္နဲ႔ ပ႐ိုဂ်က စတီ႐ုန္း ေဟာ္မုန္း ေတြဟာ ႐ုတ္ တရက္ ျပဳတ္က်သြားၿပီး ထူေနတဲ့ သားအိမ္ နံရံဟာ ကြာက် သြားပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ ရာသီေသြး ေပၚရ ျပန္ပါတယ္။ ဒီလို အဆင့္ဆင့္ ျဖတ္ေက်ာ ္ၿပီးမွ လစဥ္ ယႏၲရား တစ္ခုလို မိမိတို႔ရဲ႕ သားအိမ္ဟာ လည္ပတ္ ေနရ တာျဖစ္ပါတယ္။

ရာသီ စက္၀န္းထဲမွ လကၡဏာ ရပ္မ်ား
ရာသီ ေပၚရတာ ဟာ လစဥ္ တာ၀န္ တစ္ခုလို ျဖစ္ေနတာ ေၾကာင့္ အနည္းငယ္ စိတ္႐ႈပ္ ဖို႔လည္း ေကာင္းပါတယ္။ ၀တ္ထားတဲ့ ထဘီေတြ စြန္းေပ ရမွာ ေၾကာက္တာနဲ႔၊ လမ္းသြားရင္ အေႏွာင့္ အယွက္ ျဖစ္ရတာနဲ႔ စတာ တို႔ေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီး မ်ားဟာ လစဥ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတိေပး ေနရျပန္ ပါတယ္။ ရာသီလာခါ နီးမွာဆုိရင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ ရာ သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲမႈ ေတြျဖစ္တတ္ၿပီး ရင္သားေတြ နာက်င္ လာကာ ဗိုက္တစ္ျပင္ လံုးေဖာ ေနသလို ခံစား ရတတ္ ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ခါး ေအာက္ပိုင္း ကိုက္ခဲမႈ ေ၀ဒနာ ေတြဟာ အမ်ဳိးသမီး မ်ားကို လစဥ္ ၿခိမ္းေျခာက္ ေနပါတယ္။ ဒီ လကၡာဏာ ရပ္ေတြဟာ အမ်ဳိးသမီး တုိင္းမွာ ရိွ မေနတာ ကေတာ့ ကံေကာင္းျခင္း လို႔ဆို ရမွာပါ။

ရာသီေသြးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တျခား သိမွတ္ ဖြယ္ရာေလး ေတြကို ေဖာ္ျပ လိုက္ပါတယ္။

ပံုမွန္ရာသီ စက္၀န္း-ပ်မ္းမွ် အေနနဲ႔ ၂၈ ရက္ စက္၀န္းရိွ တတ္ၿပီး ၂၂ ရက္စက္၀န္းမွ ၃၅ ရက္ စက္၀န္း ထိကို ပံုမွန္လို႔ သတ္မွတ္ ထားပါတယ္။

ရာသီေသြး ပမာဏ-ရာသီ စက္၀န္း တစ္ခု စာမွာ ပ်မ္းမွ် အားျဖင့္ ၃၅ ml ရိွပါတယ္။ တကယ္ လို႔ ၈၀ ml အထက္ေက်ာ္ သြားရင္ေတာ့ ရာသီေသြး ဆင္းတာ မ်ားတယ္လို႔ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီေလာက္ ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အေနနဲ႔ မိမိရဲ႕ လစဥ္ ယႏၲရားကို တီးေခါက္ မိႏိုင္ လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ ရပါတယ္။ ရာသီ ေသြးေပၚရ တာဆိုရင္ျဖင့္ မိန္းကေလးမ်ား အတြက္ စိတ္ညစ္ ညဴးဖြယ္ ကိစၥ တစ္ရပ္ျဖစ္တာကိုေတာ့ ျငင္းလို႔ရ မယ္ မထင္ပါဘူး။ ဒါေပမ့ဲ လည္း ဒီလိုရာသီ ေသြးေပၚ ေနမွသာ ပံုမွန္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ ေနမွ သာ အမ်ဳိးသမီး တစ္ေယာက္ရဲ႕ က႑ဟာ ထင္ ရွား ေနမွာပါ။ ဒါ့အျပင္ မ်ဳိးဆက္ မ်ားရဲ႕ဖန္တီးရွင္ ျဖစ္ဖုိ႔ဆို တာကလည္း ရာသီ စက္၀န္းေတြ ရိွေနမွ လည္ပတ္ ေနမွ ျဖစ္ႏိုင္တာပါ။
ဒီအတြက္ မိမိတို႔ရဲ႕ ရာသီ စက္၀န္းကို ေကာင္းစြာ နားလည္ သေဘာေပါက္ၿပီး သားေကာင္း မိခင္ ျဖစ္လာဖို႔ အခြင့္ အေရးကို ပိုင္ဆိုင္ ထားရသူ မိန္းမ သားမ်ားကို တစ္လ တစ္ခါ ငံုရာက ဖူး၊ ဖူးရာက ပြင့္ရတဲ့ သက္ရိွ ပန္းကေလး မ်ားလို႔ ကင္ပြန္းတပ္ လိုက္ပါ ရေစ။

လင္းစက္ႏြယ္
Ref: RCOG Books
Contact info ; This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
(Teen မဂၢဇင္း ဇန္န၀ါရီလ ၂၀၁၃)