“လူတုိင္းလူတုိင္း လူ႔အခြင့္အေရး ရွိရမယ္။ လူတုိင္း လူတိုင္း လူ႔အခြင့္ အေရးရသင္႕ ပါတယ္”....။
ဒီသီခ်င္း သံကို ၾကားရတုိင္း ကုိယ္တုိင္ ေက်ေက်နပ္နပ္ လုိက္ဆုိ မိတတ္ ၾကတယ္။ ဒီစာသား ေတြက လူသားတုိင္း အမွန္ တကယ္ မိမိတုိ႔ရဲ႕ အခြင့္ အေရးေတြကို လုိလားတယ္ ဆိုတာ သိသာ ေစတဲ့ စာသား ေတြေပါ့။

တကယ္ ေတာ့ လူတိုင္းမွာ ေမြးရာပါ လူ႔အခြင့္အေရး ရွိတယ္ ဆုိတာလည္း မွန္တဲ့ အခ်က္ ပဲ။ ၿပီးေတာ့ ဒီလူ႔ အခြင့္အေရးကို လူတုိင္း အျပည့္အ၀ ရသင့္တယ္ ဆုိတာလည္း မွန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ရသင့္တယ္ ဆုိတဲ့ အခြင့္အေရး ေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ တာ၀န္ယူမႈ ေတြကလည္း ကပ္ပါ လာတာကို သတိမထား မိတတ္ၾကတာ လည္း အမွန္ ျဖစ္ေနတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုိတာက ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာျပည္ အတြက္ နည္းနည္းေလးေတာ့ အစိမ္းဘက္ ေရာက္ေန ေသးတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ ျဖစ္ လူ႔အခြင့္ အေရးဆုိတဲ့ ေရာင္နီေတာ့ အစပ်ဳိး လာေနၿပီ။ ဒီေရာင္နီနဲ႔ အတူ ဒီတစ္လမွာ လူငယ္တခ်ဳိ႕က လူ႔အခြင့္အေရး အေၾကာင္း ေတြကို အေတြး ကိုယ္စီနဲ႔ စီးေမ်ာ ထားပါတယ္။ ဖူးငံုတို႔လည္း ဒီသူငယ္ခ်င္း ေတြနဲ႔ အတူ လူ႔အခြင့္အေရး ေရာင္နီႀကီး အစပ်ဳိး ေကာင္းေအာင္ ၀ိုင္း၀န္း စီးေမ်ာ ေပးၾက ပါဦးေနာ္။

ဆလိုင္း ေဒးဗစ္ ဗန္ေဘြမာန္း Myanmar Youth Campaig (Coordinator)
လူ႔အခြင့္ အေရးရွိတယ္ ဆိုတာကို UN  က ထုတ္တဲ့ စာေတြေၾကာင့္ သိလာ တယ္။ ေဒသဆုိင္ရာ ပြဲေတြမွာ လူ႔အခြင့္ အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တျခား ႏိုင္ငံေတြ က အသံေတြ နားေထာင္ ရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာ ႏုိင္ငံရဲ႕လက္ရွိ အေျခ အေနအရ ဆုိရင္ လူ႔အခြင့္ အေရးက ေတာ္ေတာ္ေလး ဆံုး႐ႈံးေနတဲ့ အပိုင္း ရွိတယ္။ လူ႔အခြင့္ အေရးကို တစ္ခါတေလ ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ရမွန္း မသိလုိက္ တာမ်ဳိးေတြ ေတာင္ ရွိတယ္။ နယ္ဘက္ေတြ မွာဆိုရင္ လူငယ္ေတြ လမ္းဆံုမွာ ၄၊ ၅ ေယာက္ ေလာက္ထုိင္ၿပီး ဂစ္တာ တီးခ်င္ တီးမယ္။ အဲဒီ အခါမ်ဳိးမွာ အာဏာပိုင္ ေတြက လာေျပာ တာေတြ ခံရတယ္။ အဲဒါဟာ လူ႔အခြင့္ အေရးကို ခ်ဳိးေဖာက္ ခံရတာပါ။ လူ႔အခြင့္ အေရးရွိတယ္ ဆုိၿပီး ကိုယ့္အခြင့္ အေရးကို ေတာင္းတာ မွန္ေပမယ့္ တျခားလူကို ထိခိုက္ ေစတာမ်ဳိး အက်ဳိးဆက္ေတြ ရွိတတ္တယ္။ အဲဒါမ်ဳိးေတာ့ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္တယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ မွာေတာ့ လူငယ္ေတြ အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရး အျပင္ အျခား အခြင့္အေရး ေတြကိုလည္း က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ ေလးသိေအာင္ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္း ထဲမွာ ထည့္ၿပီး သင္ေပး သင့္တယ္။

ဆလုိင္းသန္းႏုိင္ဦး (Chin Education Network) EC
လူတုိင္းမွာ ေမြးရာပါ လူ႔အခြင့္ အေရးဆိုတာ ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာက လူ႔အခြင့္အေရး စာတမ္းေတြ ဖတ္ဖူး ပါတယ္။ ဘတ္စ္ကား စီးတဲ့ အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ အခြင့္ အေရးေတြ ေပ်ာက္ေပ်ာက္ သြားတယ္လို႔ ထင္တယ္။အရာရွိပ ဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္အဆင့္ အတန္းပဲ ျဖစ္ျဖစ္ စပယ္ယာက ဆြဲခ်င္ဆြဲ၊ တြန္းခ်င္တြန္း၊ ကားထဲမွာ ႀကိဳက္သလုိ ျပဳမူ ခံရမယ္။ အမ်ဳိးသမီး ေတြဆို ပိုဆုိးတာေပါ့။ နယ္ဘက္ေတြ မွာ အာဏာပိုင္ ေတြက လူငယ္ေတြကုိ ႐ိုက္ႏွက္ တာေတြရွိတယ္။ ဒါေတြ ကလည္း လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ရတာ ပဲေလ။ အဲဒါမ်ဳိး လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ ခံရတာေတြ ေပ်ာက္ဖုိ႔ Campaign လုပ္ဖုိ႔လုိ တယ္။ ကိုယ့္အခြင့္ အေရးရဖုိ႔ အတြက္ ကိုယ့္မွာ တာ၀န္ရွိတယ္ ဆိုတဲ့  စိတ္မ်ဳိး လူငယ္ေတြ ဆီမွာ ရွိရမယ္ ထင္တယ္။ ဒီလူ႔ အခြင့္ အေရးဆုိတာ ဥပေဒနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ ေနေတာ့ ဥပေဒေတြကို ဖတ္သင့္တယ္။ သိထား သင့္တယ္။ ၿပီးရင္ လူငယ္ အခ်င္းခ်င္းျဖန္႔ ေ၀သင့္တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနတဲ့ လူေတြ ကိုလည္း လူ႔အခြင့္ အေရး သင္တန္းေတြ ေပးသင့္တယ္။ အခြင့္အေရး ေတာင္း တယ္ဆုိရင္ တခ်ဳိ႕ အာဏာပုိင္ ေတြက ဆူပူမႈနဲ႔ ခိုင္းႏႈိင္း ၾကတယ္။ အဲလို မျဖစ္ေစ ခ်င္ဘူး။ ရသင့္ ရထုိက္လုိ႔ ေတာင္းဆိုတယ္ ဆုိတာမ်ဳိး နားလည္ ေစခ်င္တယ္။

မယမင္းအိမ္(ရန္ကုန္ကြန္ပ်ဴတာတကၠသိုလ္)
အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာ စာတမ္းတို႔၊ လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ ပံုစံတုိ႔၊ လူ႔အခြင့္ အေရး အလြဲသံုးစား လုပ္တာတုိ႔၊ အေျခခံ လူ႔အခြင့္ အေရး သမုိင္း ေၾကာင္းတို႔ကို ေလ့လာဖူး တယ္။ လူ႔အခြင့္ အေရး သင္တန္းလည္း တတ္ဖူး တယ္။ ညီမတုိ႔ ေက်ာင္းမွာက တျခားေက်ာင္းက လူေတြ ၀င္ခ်င္တုိင္း ၀င္လို႔ မရေအာင္ စည္းကမ္း လုပ္ထားတယ္။ အခု အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာ လူ႔ အခြင့္အေရး စာတမ္းထဲမွာ ပါလာတယ္။ လူတုိင္း မိမိႏုိင္ငံ အတြင္းမွာ လြတ္လပ္စြာ သြားလာ ပိုင္ခြင့္ ရွိတယ္တဲ့။ ေက်ာင္းအတြင္း ကိုေတာင္မွ ၀င္ခြင့္ မေပးဘူး ဆိုတာက ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ ပံုစံ ျဖစ္သြားၿပီ ေပါ့။ လူငယ္ေတြ အေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး သင္တန္း  ေတြတက္ၿပီး ပတ္၀န္းက်င္ကို ျဖန္႔ေစ သင့္တယ္။ လက္ကမ္း စာေစာင္ေ၀တာ ေတြ လုပ္သင့္တယ္။ အခုက လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ရတယ္သာ ေျပာေနတာ။ ဘာေတြ ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ေနရလဲ မသိ ဘူး။ ကုိယ္ဘာေတြ ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ေနရလဲဆိုတာ ေသခ်ာ ေလ့လာပါ။ အဲဒါမွ ကာကြယ္ ႏုိင္မွာပါ။

ေမာင္ေအာင္လင္းဦး(ဒဂံုတကၠသိုလ္-ဥပေဒဌာန)
လူ႔အခြင့္ အေရးဆိုတာ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရး ပဲ။ ဘယ္သူမွ သိမ္းပိုက္လုိ႔ မရဘူး။ ျမန္မာႏုိင္ငံ မွာ လူ႔အခြင့္ အေရး ကိစၥလုပ္ဖို႔ အမ်ားႀကီး လိုေသး တယ္။ အစိုးရ တစ္ရပ္တည္းနဲ႔ ၿပီးမွာ မဟုတ္ဘူး။ ျပည္သူေရာ၊ အျခား အဖြဲ႕အစည္း ေတြေရာ၊ ဘက္ ေပါင္းစံုက ပါမွရမယ္။ လူငယ္ေတြ အေနနဲ႔လည္း ေနာက္က် ၿပီးက်န္မေန ခဲ့ရဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေက်ာင္းေတြမွာ ဆရာမေတြ ဂိတ္ေစာင့္ ေနရတယ္။ စာသင္ခ်င္လို႔ ဆရာမ လုပ္ပါတယ္။ စာမသင္ရ ဘဲ တစ္ေနကုန္ ဂိတ္ေစာင့္ ေနရတာဟာ လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ေနရတာ ပဲလို႔ ကၽြန္ေတာ္ ယူဆတယ္။ လူ႔အခြင့္ အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါး တခ်ဳိ႕ ကၽြန္ေတာ္ ေရးေနတယ္။ လူ႔အခြင့္ အေရး ဆိုတာကို တခ်ဳိ႕လူ ေတြက ႏုိင္ငံေရးလို႔ သြားျမင္တာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူ႔ အခြင့္ အေရးဆိုတာ ႏုိင္ငံေရး မဟုတ္ပါဘူး။ လူတုိင္း လုပ္သင့္ လုပ္ထုိက္တဲ့ ဟာပါဆိုၿပီး ေဆာင္းပါး ေရးေနတယ္။

ေမာင္ရဲေက်ာ္ေက်ာ္(ရန္ကုန္အေနာက္ပုိင္းနည္း ပညာတကၠသိုလ္)
ကၽြန္ေတာ္ လူ႔အခြင့္ အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သင္တန္း တက္ဖူးတယ္ အခ်က္ ၃၀ ပါတဲ့ အျပည္ျပည္ ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္ အေရးေၾကညာ စာတမ္းကို လည္းဖတ္တယ္။ အဲဒီလူ႔ အခြင့္အေရး ေတြကို ေလ့လာၿပီး မွလူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ တယ္ဆုိတာ သိလာတာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာ ႏုိင္ငံမွာေတာ့ လူ႔အခြင့္ အေရးဆိုတာ ႀကီးက စိမ္း ေနေသးတယ္။ ပညာေပး ေဟာေျပာပြဲ ေတြနဲ႔ မိတ္ဆက္ ေပးသင့္တယ္။ လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ဳိး ေဖာက္ခံ ေနရမွန္း မသိဘဲနဲ႔ ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ေနရတာ ေတြရွိေနတယ္။ အဲဒါမ်ဳိး ေတြကို လူေတြနား လည္လြယ္ေအာင္ အႏုပညာ ေတြနဲ႔ တင္ဆက္ေပး သင့္တယ္။ လူသား တုိင္းက အေျခအေန အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ဘ၀ျမင့္တာ နိမ့္တာေတြ ရွိမယ္။ ဒါေပမဲ့ လူသား တစ္ေယာက္ ရသင့္ ရထုိက္တဲ့ အခြင့္ အေရးကေတာ့ လူတုိင္း ရသင့္တယ္။ သိသင့္တယ္။ တခ်ဳိ႕ ကေလးေလးေတြ စာသင္ အရြယ္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ ေနရတာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒါမ်ဳိး ေတြကလည္း လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံ ရျခင္း တစ္မ်ဳိးပဲ။ ဒါမ်ဳိးေတြ ပေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္သင့္တယ္။

သူငယ္ခ်င္း ၅ ေယာက္ရဲ႕အသံေတြကို နားေထာင္ၿပီးေတာ့ ဖူးငံုတုိ႔ ဘယ္လိုမ်ား အေတြး၀င္ မိၾကလဲရွင္။ ကၽြန္မကေတာ့ ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္ အေရးဟာ အရွိန္ အဟုန္နဲ႔ က်ယ္ျပန္႔ လာေတာ့ မယ္လုိ႔ ယံုၾကည္လာ မိတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ လူငယ္ေတြက လူ႔အခြင့္ အေရး အေပၚမွာ ဒီေလာက္ တက္ႂကြၿပီး ပါ၀င္ ေနၾကလုိ႔ေလ။ ကဲ ကၽြန္မေျပာတာ မယံုရင္ ဖူးငံု တုိ႔ အခ်ိန္ေလး နည္းနည္းယူၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ လုိက္ပါ ဦးေနာ္။ ေနာက္တစ္လမွ ျပန္ဆံုၾကရေအာင္ ႏႈတ္ဆက္ ပါတယ္။

တင္တင္ေအး
(Teen မဂၢဇင္း ဒီဇင္ဘာလ ၂၀၁၂)