Seconds Thought လို႔ ေခၚၾကတဲ့ ဒုတိယ အေတြးဆိုတာ ပထမအေတြး (First Thought) ထက္ ေနာက္က်ၿပီး ဒါမွမဟုတ္ ပထမ အေတြးနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ တည္း ျဖစ္ေပၚလာေလ့ ရိွတယ္။

ပထမ အေတြးက မျပည့္စံုတဲ့ အခါ၊ ပထမ အေတြးကို ပိုမို ျပည့္စံုေစလိုတဲ့ အခါ ဒုတိယ အေတြးက မျဖစ္မေန လိုအပ္ပါတယ္။

ေမွ်ာ္လင့္ ထားခဲ့တဲ့ အတိုင္း ျဖစ္မလာတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ အိပ္မက္ဘံုဗိ မာန္ ၿပိဳက် ပ်က္စီးျခင္းကုိ လူတိုင္း ၾကံဳေတြ႕ရေလ့ရိွတယ္။ စိတ္ဆႏၵ ျပင္းျပစြာ တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ဘံုဗိမာန္ၿပိဳက် ပ်က္စီးသြားျခင္း အျဖစ္က တည္ေဆာက္ခဲ့သူရဲ႕ စိတ္ကို အတိုင္းအဆမဲ့ ဒဏ္ရာ အနာတရ ျဖစ္ေစတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ႀကိဳးစားမႈ အတြက္ ရလဒ္ဟာ အ႐ႈံးလို႔ သိရလိုက္ခ်ိန္မွာ လူတိုင္း လူကယ္ရာမဲ့ တုန္လႈပ္ ေခ်ာက္ခ်ား သြားႏိုင္တယ္။ ခါးသီးေအးစက္ သြားႏိုင္တယ္။ နာက်င္ေၾကကြဲ သြားႏိုင္တယ္။

အဲဒီလို အျဖစ္ေတြကို လူတိုင္း ေရွာင္ရွားလို႔ မရႏိုင္ပါဘူး။ တစ္ခ်ိန္မဟုတ္ တစ္ခ်ိန္ေတာ့ ၾကံဳေတြ႕ရမွာပါ။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ မ်က္ႏွာမလႊဲဘဲ တည္ၿငိမ္စြာ ရင္ဆုိင္ႏိုင္ဖို႔ဆိုရင္ေတာ့ မွန္ကန္တဲ့ ရဲရင့္မႈနဲ႔ မယိုင္လဲတတ္တဲ့ စိတ္သတိ္ၱ ခြန္အား လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ကိုယ့္မွာလက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ စိတ္ခံ စားမႈကို ကိုယ္တိုင္ သိျမင္နားလည္ဖို႔ ပါပဲ။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ကိုယ္ဘာျဖစ္ ေနတယ္ဆိုတာသိမွ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ျပန္ကယ္တင္ႏိုင္မွာပါ။ အဲဒီေတာ့ ဒုတိယအေတြးက အေရးပါလာၿပီ။ အေၾကာင္း ကိစၥ တစ္ခုခု ျပဳလုပ္ဖို႔ စေတြးၿပီ ဆိုကတည္းက ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္တဲ့ဆႏ္ၵကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ဖို႔ ပထမ အေတြးကို စေတြးရမွာျဖစ္ပါ တယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ကိုယ့္ဆႏၵနဲ႔ ဆန္႔က်င္ၿပီး ျဖစ္ေပၚလာမဲ့ အရာေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ မကာ ကြယ္ႏိုင္ရင္ေတာင္ ကိုယ့္ဆႏၵနဲ႔ အရမ္း မေသြဖည္ဘဲ အလိုက္သင့္ေလး ျဖစ္သြားေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဒုတိယ အေတြးတစ္ခု လိုအပ္ပါတယ္။

ဆိုၾကပါစို႔။ လူငယ္တစ္ေယာက္ဟာ ဆရာ၀န္ ျဖစ္ခ်င္လို႔ ဆိုၿပီး ၁၀ တန္း စာေမးပြဲကို အားသြန္ခြန္စိုက္ ႀကိဳးစား ေျဖခဲ့တယ္။ ေအာင္စာရင္း ထြက္ခ်ိန္မွာ ဂုဏ္္ထူးမပါေတာ့ သူ စိတ္ဓာတ္ က်သြားတယ္။ အမွတ္စာရင္း ထြက္ခ်ိန္မွာ သူ႔အမွတ္ေတြက ေကာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးလိုင္းေတာ့ မမီဘူး။ အဲဒီမွာ ႀကိဳးစားမႈအတြက္ ရလဒ္က အ႐ံႈးပဲဆိုတာ သူေတြ႕ျမင္ရၿပီ။  ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့အတိုင္း ျဖစ္မလာေအာင္ သေရာ္က်ီစယ္လိုက္တဲ့ ကံၾကမ္ၼာရဲ႕ ႐ိုက္ပုတ္မႈ ဒဏ္မွာ သူ႕အေတာင္ေတြ နာက်င္ခ့ဲရၿပီ။ သူပ်ံသန္းဖို႔ ခြန္အားေတြ ေပ်ာက္ဆံုးခဲ့ရၿပီ။ ဘ၀ဟာ၊ ဒါေလာက္ပဲလား။ လူမ်ားမသိႏိုင္တဲ့ ေလာကရဲ႕ ခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္တစ္ခုက တိုးပြားလာတဲ့ လူဦးေရ အတြက္ ေနရာ အခက္အခဲ ရိွေနျခင္းလား။

အဲဒီလို လူငယ္ တစ္ေယာက္ကို ဘယ္လို ေျဖသိမ့္ေပးရမလဲ။ တကယ္ေတာ့ ေျဖသိမ့္စကား ဆိုတာ ကိုယ္က သူမ်ားကို ေျပာလို႔ ေကာင္းေပမဲ့ သူမ်ားက ကိုယ့္ကို လာေျပာတာမ်ဳိးကို ဘယ္သူမွ မႏွစ္သက္ႏိုင္ၾကပါ။ လူတိုင္း လူတိုင္း ေမွ်ာ္လင့္ ေတာင့္တၿပီး ျဖစ္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵတစ္ခုက ဘ၀ အေပၚ ေက်နပ္ သာယာၿပီး တစ္ၿပိဳင္နက္တည္းမွာ မက္ေမာ တြယ္တာစရာ လည္း ေကာင္းတဲ့ေအာင္ျမင္မႈတစ္ခုကို ရယူပိုင္ဆိုင္ ခ်င္တာပါ။ အဲဒီ ေအာင္ျမင္မႈ ရဖို႔အတြက္  ကိုယ္ႏွစ္သက္ျမတ္ႏိုးတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကေန အေရာက္သြား ခ်င္ၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ အေျခအေန အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ကိုယ့္လမ္းေၾကာင္းကို စြန္႔ပယ္ရခ်ိန္မွာ တျခား ေရာက္ရိွႏိုင္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြထဲက ကိုယ္နဲ႔ သင့္ေတာ္မယ့္ လမ္းေၾကာင္း တစ္ခုကို ေျပာင္းလဲ ေရြးခ်ယ္လိုက္ဖို႔ စိတ္ အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္သင့္ပါ။ ေႏွာင့္ေႏွး တြန႔္ဆုတ္ျခင္း မရိွသင့္ပါ။ အဓိကက ေအာင္ျမင္မႈ ရရိွဖို႔ပဲ မဟုတ္လား။ အပင္ေပၚက ခ်ဳိေမႊးေနၿပီး အရသာ ရိွတဲ့ သစ္သီး တစ္လံုးထက္ ကိုယ့္လက္ထဲ ေရာက္ေနတဲ့ သိပ္မခ်ဳိတဲ့ သစ္သီးတစ္လံုးက ပိုတန္ဖိုးရိွတယ္ မဟုတ္လား။

အထူးသျဖင့္ စစ္ေရး ကိစၥေတြမွာ ဒုတိယ အေတြးကုိ ပိုသံုးမယ္ထင္တယ္။ ဥပမာ-ရန္သူစခန္းကို အပိုင္စီးဖို႔ အစီအစဥ္ကို ညဥ့္တစ္ခ်က္တီးမွာ စတင္မယ္လို႔ေရးဆြဲ ထားတယ္ဆိုပါစို႕။ ျဖစ္ခ်င္ေတာ့ ရန္သူစခန္း မေရာက္ခင္ မိုင္အနည္းငယ္ခန္႔ အကြာမွာ ေရစီး အလြန္သန္တဲ့ ေခ်ာင္းတစ္ေခ်ာင္းက ျဖတ္ၿပီး စီးဆင္းလ်က္ ရွိတယ္။ အဲဒီေခ်ာင္း ေရအလ်ဥ္က လူတစ္ေယာက္ကို အလြယ္ တကူေမ်ာပါေစႏိုင္တဲ့ ခြန္အားရိွတယ္။ အဲဒီေခ်ာင္းကို မျဖတ္ဘဲနဲ႔ ရန္သူ႕စခန္းကို မေရာက္ရိွႏိုင္ဘူး။ ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ ရန္သူ႔ နယ္ေျမကို အေရာက္ ပို႔ေပးမဲ့ ယိုင္နဲ႔နဲ႔တံ တားေလး တစ္စင္းက ေခ်ာင္းေပၚမွာ မိုးလ်က္ရိွတယ္။ အဲဒီလိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာ စစ္တပ္ အေနနဲ႔ ဒုတိယ အေတြးကို ေတြးထားၿပီးျဖစ္တယ္။

ပထမ အေတြးက ရန္သူအေနနဲ႔ တံတားကို မဖ်က္ဆီးႏိုင္ခင္မွာပဲ မိမိတို႔အလြယ္တကူ ကူး ျဖတ္ႏိုင္မယ္ ဆုိတာေပါ့။ အကယ္၍ ရန္သူအေနနဲ႔ တံတားကို လ်င္ျမန္စြာ ဖ်က္ဆီးႏိုင္ခဲ့မယ္ဆိုရင္  အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ဒုတိယ အေတြးလာပါၿပီ။ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ထားတဲ့ စစ္အင္ဂ်င္နီယာတပ္က သဲ အိတ္ မ်ားကို ေခ်ာင္းထဲ ပစ္ထည့္ၿပီး တံတားသဖြယ္ အဆင့္ဆင့္စီထပ္ေနေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးပါလိမ့္ မယ္။ အဲဒီလိုနည္းနဲ႔ ဒုတိယ အေတြးျဖင့္ ႀကိဳတင္စီ စဥ္ထားမႈက၊ ေအာင္ျမင္မႈလမ္းေၾကာင္း ေပၚမွ မေသြဖည္သြားေအာင္ ကူညီပံ့ပိုး ေပးပါလိမ့္မယ္။

အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခု၊ ကုမၸဏီ တစ္ခု၊ စက္႐ံု တစ္႐ံု အေနနဲ႔ လုပ္ငန္း ကိစၥေတြ ေဆာင္ရြက္တဲ့ အခါမွာလည္း ဒုတိယ အေတြးက မဆံုး႐ႈံးသင့္တာ ဆံုး႐ံႈးရေအာင္ အခ်ိန္မီ ကာကြယ္ေပးႏိုင္စြမ္း ရိွပါ တယ္။ ပထမ အေတြးကေန ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ Decision ေနာက္ကို Plan က အတိအက်ေဖာ္ ေဆာင္ႏိုင္ျခင္း မရိွတဲ့အခါ ဒါမွမဟုတ္ တစ္၀က္ တစ္ပ်က္မွ်သာ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အခါ ႀကိဳတင္ ေတြးထားတဲ့ ဒုတိယအေတြးက တစ္စံုတစ္ရာ အက်ဳိးရိွေစပါလိမ့္မယ္။

လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀မွာလည္း ဒါ မျဖစ္ခဲ့ရင္ ဘာလုပ္မလဲဆိုတဲ့ ဒုတိယအေတြးကို  ႀကိဳေတြးထားရင္ နက္႐ိႈင္းတဲ့ဒဏ္ရာတစ္ခု ရလာ ေစဦး။ အနည္းငယ္သက္သာရာ ရႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ အပ်က္သေဘာေဆာင္တဲ့ Negative Thoughtလို႔ လြဲမွားစြာ ယူဆၿပီးလက္ ခံခ်င္မွ ခံလိမ့္မယ္။ ဒါကေတာ့ ဘယ္အရာကို မဆို လူတိုင္းလြတ္လပ္စြာ၊ ဒါေပမဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ သေဘာကြဲလြဲခြင့္ ရိွပါတယ္။ တစ္ခုရိွတာက ကံၾကမၼာေစၫႊန္ရာအတိုင္း လိုက္ပါကျပ အသံုး ေတာ္ခံေနရတဲ့ လူသားတိုင္းဟာ မိမိကိုယ္မိမိလို သလို ႀကိဳးဆြဲႏိုင္တဲ့အျဖစ္ကို ဘယ္ေတာ့မွေရာက္ ရိွမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒီအတြက္ ၀မ္းနည္းမယ္ ဆိုရင္ နာက်င္ရပါလိမ့္မယ္။ အေျဖရွာၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ လြတ္ေျမာက္ႏုိင္မဲ့ နည္းလမ္းေတြ တစ္ခုထက္မက ရိွပါတယ္။

ရဲစြမ္းေန
(Teen မဂၢဇင္း၊ဩဂုတ္လ ၂၀၁၂)