ဒီေန႕(၁၂.၀၃.၂၀၁၂)ကိုယ္တို႕ MIDO အဖြဲ႕ေလးရဲ႕ ပထမဆံုး ICT နည္းပညာ ျပန္႕ပြားေရး သင္ၾကားမႈ အစီအစဥ္ေလး တစ္ခု အေနနဲ႔ နာေရး ကူညီမႈ အသင္း(ရန္ကုန္)က ဖြင့္ထားတဲ့ တစ္ပတ္တာ သင္တန္းေလးမွာ အခ်ိန္ ႏွစ္နာရီ ယူၿပီး လူမႈေရး လုပ္ငန္းေတြကို အရွိန္အဟုန္ ျမႇင့္ႏုိင္ဖို႕ အတြက္ ICT (သတင္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး နည္းပညာ) ကို ဘယ္လို အသံုးျပဳ ေနၾကတယ္။

ဘယ္လို အသံုး ျပဳသင့္တယ္ ဆိုတာေလးေတြ ဖလွယ္ ေဆြးေႏြးျဖစ္ခဲ့တယ္။ ကိုယ္တို႕ရဲ႕ အတန္းခ်ိန္ မေရာက္ခင္မွာပဲ သင္တန္းသား၊ သင္တန္း သူေတြနဲ႕
အိုင္စီတီ အၾကားဆက္စပ္ ပတ္သက္မႈ ဘယ္ေလာက္ ရွိသလဲ ဆိုတာေလးကို သိရဖုိ႕ From ေလး တစ္ခုကို ႀကိဳျဖည့္ခုိင္း ထားခဲ့တာေၾကာင့္ သင္တန္းသားေတြရဲ႕ အေျခအေနကို ကိုယ္တုိ႕ အခ်ိန္ မစမီကတည္းက ႀကိဳသိေနခြင့္ ရခဲ့တယ္။ သူတို႕ေတြရဲ႕အေျဖေတြကို ဖတ္ရတာ သိပ္ကို စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းတာပဲ။

သင္တန္းမွာ ရွိတဲ့သူ ၃၂ ေယာက္ အနက္ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႕ အင္တာနက္ကို သံုးဖူးၾကတဲ့ သူက ၈ေယာက္ပဲ ရွိတာကို ေတြ႕ရတယ္။ ၿပီးေတာ့ မသံုးျဖစ္ ၾကတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ၾကည့္တဲ့အခါ အခ်ိန္မရလို႕၊ အသက္အရြယ္ ႀကီးေနလို႕၊ ပိုက္ဆံ မတတ္ႏိုင္လို႕၊ အလုပ္နဲ႕ မသက္ဆိုင္လို႕ စတဲ့ ပုဂၢဳိလ္ တစ္ဦးခ်င္းစီနဲ႕ ဆိုင္တာေတြ ေတြ႕ရသလိုပဲ၊ အင္တာနက္ မရွိလို႕၊ လမ္းပန္း ဆက္သြယ္ေရး ခက္ခဲလို႕၊ မီးမလာလို႕စတဲ့ နည္းပညာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အတြက္ မျဖစ္မေန လိုအပ္ေသာ အေျခခံ အေဆာက္အအံု (Infrastructure)  ေတြမရွိေသး ျခင္းဆိုတဲ့ အမ်ားနဲ႕ပါ ပတ္သက္ေနတဲ့ အေၾကာင္း ရင္းေတြကိုပါ ေတြ႕လိုက္ရတယ္။

တစ္ဦးခ်င္း ဆိုင္ရာ အျမင္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အခ်ိန္ မရဘူးဆို ေပမယ့္လည္း အေရးႀကီးတယ္ ဆိုရင္ အခ်ိန္ရ ေအာင္ ရွာသင့္တဲ့ အေၾကာင္း၊ အင္တာနက္ နည္းပညာဟာ ႀကီးႀကီးငယ္ငယ္ အသက္အရြယ္ မေရြး အသံုးခ်တတ္ရင္ တတ္သလို အသံုး၀င္တဲ့ အေၾကာင္း၊ ICT ဟာကေလးေတြ အေပ်ာ္သက္ သက္  အသံုးျပဳရတာမ်ိဳး အတြက္ခ်ည္း မဟုတ္ပဲ လူႀကီးေတြလဲ သတင္းေတြ ဖတ္တာမ်ိဳး၊ အျခား စိတ္၀င္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ေလ့လာတာ မ်ိဳးေတြပါ လုပ္ႏုိင္တယ္ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္း၊ ပိုက္ဆံ မတတ္ႏိုင္ျခင္း ကိစၥကလည္း ေနာက္ပိုင္းေတြမွာ အက်ဳိးအျမတ္ မယူတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးေလးေတြ မ်ားမ်ား ေပၚလာတဲ့ အခါ   ICT နည္းပညာေတြကို တတ္ခ်င္စိတ္ ရွိ႐ံုတစ္ခုတည္းနဲ႕ အခမဲ့ သင္ၾကား ခြင့္ရႏုိင္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြ ရလာႏုိင္တဲ့ အေၾကာင္း၊ အလုပ္နဲ႕ မသက္ဆိုင္ဘူး ဆိုတာကလည္း အခုေလာေလာဆယ္ မသက္ဆိုင္ဘူးလို႕ ထင္ေနျခင္းသာ ျဖစ္ၿပီး၊ ႏုိင္ငံျခား တုိင္းျပည္ေတြ မွာဆို လယ္စိုက္တဲ့ လယ္သမားေတြက အစ အင္တာနက္ ေပၚက ေစ်းႏႈန္းေတြကို ၾကည့္ၿပီး ပြဲစား မပါဘဲ ကိုယ္တုိင္ အေရာင္းအ၀ယ္ လုပ္ေနၾကၿပီ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြ သိသေလာက္ ေဆြးေႏြး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

Infrastructure ကိစၥနဲ႕ ပတ္သက္လို႕ကေတာ့ အားလံုး ၀ိုင္းႀကိဳးစားၾကရမွာ ျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္းနဲ႕ အခု ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ရွိတဲ့ အေျခအေနေလးနဲ႕ပဲ ျဖစ္သလို ေလ့လာသင္ယူ ဆည္းပူးၾကရမွာပဲ ျဖစ္တယ္လို႕ ကိုယ့္ရဲ႕ အျမင္ကို ေျပာျပခဲ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ သင္တန္းအတြက္ ကိုယ္ျပင္ဆင္ခဲ့တဲ့ Power Point Slide Show ေလးကိုျပၿပီး Presentation  ေလးလုပ္ခဲ့တယ္။ ပန္းသီး ကြန္ပ်ဴတာေတြကို တီထြင္ခဲ့ သူတစ္ဦးျဖစ္ တဲ့ စတိပ္ေဂ်ာ့ ကြယ္လြန္သြားတဲ့ အခါမွာ ေဖ့ဘြတ္ လူမႈ ကြန္ယက္ကို တည္ေထာင္သူ လူငယ္ေလး မက္ခ္ဇူကာ ဘတ္ေျပာခဲ့တဲ့ စကားေလးကိုလည္း ႀကိဳက္လြန္းလို႕ ကိုယ္ရဲ႕  Presentation ေလးထဲမွာ ထည့္ ျပခဲ့တယ္။ သူေျပာခဲ့တာက Steven thank you for being a mentor and a friend. Thanks for showing that what you build can change the world. I will miss you.'' တဲ့။

ျမန္မာလို ဆိုရင္ ေတာ့ “ဆရာတစ္ေယာက္ အျဖစ္နဲ႕ေရာ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ အျဖစ္နဲ႕ပါ ရွိေန ေပးခဲ့တဲ့ အတြက္ ေက်းဇူးပါ။ ကုိယ္ဖန္တီး တည္ေဆာက္ လိုက္တာ တစ္ခုခုက ကမာၻႀကီးကို ေျပာင္းလဲ ပစ္လုိက္ႏုိင္တယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ျမင္ေအာင္ ျပခဲ့တဲ့ အတြက္လည္း ေက်းဇူး တင္ပါတယ္။ စတိဗ္ေရ။ ခင္ဗ်ားကိုကၽြန္ေတာ္ လြမ္း ေနမွာပါ”တဲ့။ ဒီလို အသိမ်ိဳး အေတြးမ်ိဳး ကိုယ္တို႕ ျမန္မာ လူငယ္ေလးေတြရဲ႕ ရင္ထဲ၊ အသည္းထဲမွာလည္း ရွိသင့္တယ္ ဆိုတာေလးကို အားမလို အားမရနဲ႕ ေျပာခဲ့မိ ပါေသးတယ္။ ညံ့ဖ်င္းတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္ တစ္ခုရဲ႕ လက္ေအာက္မွာ ကာလ ၾကာရွည္ ၿငိမ္၀တ္ပိျပားခဲ့ၾကရတဲ့ ကိုယ္တို႕လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ မ်က္လံုး ေတြထဲမွာ သိမ္ငယ္မႈေတြက ေနရာယူ ထားၾကၿပီး မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈေတြ ေပ်ာက္ဆံုး ေနခဲ့တာ၊ မလႊဲ မေရွာင္သာခဲ့တဲ့ အရွိတရား တစ္ခုပါပဲ။

အဲဒီ့ မလိုလားအပ္တဲ့ အရွိတရား တစ္ခုကို ေခ်ဖ်က္ပစ္ဖို႕၊ ကိုယ္တို႕အား လံုးရဲ႕ ႏွလံုးသားထဲမွာ We can do it. ငါတို႕ လုပ္ႏုိင္တယ္ ဆိုတဲ့ ေအာင္စိတ္ေလးကို ပ်ဳိးေထာင္ ေမြးျမဴထားၾကဖို႕ အေရးတႀကီး လိုအပ္တယ္လို႕လည္း ကိုယ္ျမင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကိုယ္တို႕အဖြဲ႕ေလးရဲ႕ ေဆာင္ပုဒ္ေလးကို လူငယ္ေတြရဲ႕ ႏွလံုးသား ထဲေအာင္ စိတ္ေတြေပါက္ဖြားလာေစဖို႕ အားေပးတဲ့ အေနနဲ႔ You can do IT.  လို ႕ေပးခဲ့တာေပါ့။   IT ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို    Information Technology  (သတင္းနည္းပညာ)လို႕လဲ ျမင္လို႔ ရတယ္ေလ။ ကိုယ့္ရဲ႕ Presentation  ေလးအၿပီးမွာ ရွိတဲ့ သင္တန္းသား ၃၂ ေယာက္ကို အုပ္စုေလး စုခြဲၿပီး စားပြဲေတြကိုလည္း ေလးခုစာ ျပင္စီလုိက္ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့၊ သူတို႔ကို စာရြက္ အျဖဴႀကီးေတြ တစ္ေယာက္တစ္ရြက္ စီေပးၿပီး အခုလို ေျပာျပၿပီး တာေတြကို နားေထာင္ၿပီးတဲ့ အခါမွာ ဘယ္လိုေတြ ခံစားၾကရသလဲ၊ ဘာေတြ လုပ္ေပးဖို႕လုိမယ္ ထင္သလဲ၊ ဘာအခက္အခဲ ေတြရွိမလဲ စတာေလးေတြကို (Group Discussion)  အုပ္စုအတြင္း ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ၾကၿပီး ခ်ေရးၾကဖို႕ ေပးလိုက္တယ္။ သူတို႕ေတြ အခ်င္းခ်င္း စကားေတြ ေျပာဆို ေဆြးေႏြးေနၾက စဥ္မွာလည္း ကိုယ္တို႕ကလည္း လုပ္ရမယ့္ ပံုစံေလးကို အေသးစိတ္လိုက္ ရွင္းျပ၀င္ ေဆြးေႏြးစတာေတြလိုက္ လုပ္ၾကတာေပါ့။

ၿပီးတဲ့အခါ အုပ္စုေလးခုစီက တစ္အုပ္စုကို တစ္ေယာက္စီထြက္ လာေစၿပီး သူတို႕ေတြ ခ်ေရးထားတာ ေတြကို ျပန္ၿပီး တင္ျပေဆြးေႏြးေစခဲ့တယ္။ တစ္ေယာက္ ထြက္လာၿပီး သူတို႕ ေတြ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုျဖစ္ခဲ့တာေတြကို ထြက္ၿပီး ရွင္းျပလိုက္၊ က်န္တဲ့သူေတြ က လက္ခုပ္ေတြ တီးၿပီး အားေပးလုိက္၊ ေနာက္တစ္ေယာက္၊ ေနာက္တစ္ ေယာက္နဲ႕ ကိုယ္တို႕ရဲ႕ သင္တန္းေလးစည္စည္ ကားကားျဖစ္လာတယ္။ ရတဲ့ အခ်ိန္ႏွစ္နာရီကလည္း ကုန္ဖို႕တျဖည္းျဖည္းနဲ႕နီးနီးလာတယ္။ သူတို႕ ေလးဖြဲ႕လံုး Presentation   လုပ္ၿပီးသြားၾကတဲ့ အခါ ကိုယ္က သူတို႕ေျပာသြား တဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ကိုယ္တုိ႕ဘက္က ထင္ျမင္ခ်က္ေတြ၊ လုပ္ေပး ႏုိင္တာေတြကို ျပန္ေျပာျပတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကိုယ္တို႕သူငယ္ခ်င္းေတြစုၿပီးဖြဲ႕ ထားတဲ့ အဖြဲ႕ေလးရဲ႕လုပ္ဖို႔ ရွိတဲ့ အစီအစဥ္ေလးေတြကိုလည္း အၾကမ္းဖ်ဥ္းရွင္း ျပလိုက္တယ္။

နယ္ေတြ ဆင္းၿပီးနည္း ပညာဆိုင္ရာ သင္ၾကားမႈေတြ လုပ္သြားမယ္ ဆိုတဲ့ ကိုယ္တုိ႕ရဲ႕ အစီအစဥ္ေလးကို အားလံုးက အားတက္သေရာနဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတာ ေတြ႕ရတဲ့ အတြက္ ၀မ္းလဲ သာမိသလို တစ္ဖက္ကလည္း ဆက္လုပ္ရမယ့္ အလုပ္ေတြ အတြက္ အားတက္မိပါတယ္။ အဲဒီ့ အစီအစဥ္ေလး အၿပီးမွာ နာရီကို လွမ္းၾကည့္လုိက္ေတာ့ ၅နာရီက ထိုးေနပါၿပီ။

ဒါေပမဲ့ ေနာက္ဆံုး အစီအစဥ္တစ္ခု အေနနဲ႕ အခု ျပဳလုပ္သြားတဲ့ မွ်ေ၀ ေဆြးေႏြးျခင္း အစီအစဥ္ေလးက ေနရလိုက္တဲ့ အခ်က္ေတြ၊ ျမင္မိတဲ့ အားနည္း ခ်က္ေတြကို တစ္ေယာက္ခ်င္းစီ ေျပာၾကတာေလး လုပ္ခ်င္တဲ့ အေၾကာင္း ေျပာျပၿပီး၊ ဗိုက္ဆာ ေနၾကၿပီလားလို႕ေမးလိုက္ေတာ့ အားလံုးရဲ႕ ႏႈတ္ဖ်ားကေန “ရပါတယ္၊ မဆာပါဘူး”ဆိုတဲ့ အသံ ထြက္လာတာနဲ႕ ကိုယ္တို႕ရဲ႕ ေနာက္ဆံုး အစီအစဥ္ေလးကို အားလံုးေပ်ာ္ ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္နဲ႕ပဲ စတင္ခဲ့ၾကတယ္။

စာရြက္အျဖဴ တစ္ရြက္ကို White-board  ေပၚကပ္၊ အလယ္က မ်ဥ္းဆြဲၿပီး ႏွစ္ပိုင္းခြဲလိုက္တယ္။ တစ္ဖက္ကေတာ့၊ဒီအစီ အစဥ္ေလးက ေနရလိုက္တဲ့ အခ်က္ေတြေရးဖို႕ ျဖစ္ၿပီး၊ ေနာက္တစ္ဖက္ကေတာ့၊ ဒီအစီအစဥ္ ေလးနဲ႕ပက္သက္ၿပီး ျမင္မိတဲ့ အားနည္း ခ်က္ေတြ၊ ျဖစ္ေစခ်င္တာ ေလးေတြကိုေရးဖို႕ပါ။ သင္တန္း သားေတြကို တစ္ေယာက္စီ ထေျပာေစၿပီး  ကိုယ္ တို႕ေတြကစာရြက္ ေပၚခ်ေရးခဲ့ပါတယ္။ ရလိုက္ တဲ့ အခ်က္ေတြထဲမွာေတာ့၊ အရင္ကမသိခဲ့တာ ေတြသိလာတယ္၊ ICT နည္းပညာဟာ တတ္ထား ဖို႕လိုမယ္လို႕ ျမင္လာတယ္၊ ဒီအစီအစဥ္ေလး အၿပီးမွာ ICT နည္းပညာကိုတတ္ ေျမာက္ခ်င္္ စိတ္ေတြ၊ သင္ယူခ်င္ စိတ္ေတြျဖစ္ လာၾကတယ္၊ နယ္ေတြကို ဆင္းၿပီးစာသင္ၾကမယ္ဆိုတာ ကိုလည္း ႀကိဳဆိုၿပီးလုိအပ္တဲ့ အကူအညီေတြ ေပး ၾကမယ္လို႕လည္း အခ်ိဳ႕က ကတိေပးၾကတယ္။

ျမင္မိတဲ့ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေျပာၾကတဲ့ အခါမွာေတာ့ ICT နည္းပညာကို အခုမွစၿပီး ၾကားဖူးတဲ့အတြက္ ဘာေတြလုိအပ္တယ္ဆိုတာ ကို မေျပာႏုိင္ပါဘူးလို႕ တစ္ေယာက္က ထ ေျပာတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ အခ်ိန္ ၂ နာရီက နည္းတဲ့အေၾကာင္းနဲ႕ ဒီထက္ပိုတဲ့ အခ်ိန္ မွာ ဒီထက္ပိုတဲ့ ပညာရပ္ေတြကို သင္ၾကားေပးေစ ခ်င္တယ္လို႕ေျပာတယ္။ ၿပီးေတာ့ အခ်ိန္သာ ပိုရရင္၊ လက္ေတြ႕အသံုးခ်ျခင္း အစီအစဥ္ (Pritical)ပိုင္းကိုလည္း ထည့္သြင္းေစခ်င္တဲ့ အေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။

ေနာက္တစ္ေယာက္ကေတာ့ ေျပာသြားတဲ့ အထဲက အဂၤလိပ္လို စကားလံုး ေတြကို တတ္ႏုိင္သမွ်ျမန္မာလို ျပန္ေပးဖို႔လည္း ေမတၱာ ရပ္ခံ သြားတာကို ေတြ႕ရတယ္။ ေနာက္ၿပီး၊ နယ္ဆင္းၿပီး စာသင္ ၾကတဲ့အခါမွာ နယ္ေျမခံေတြနဲ႔ နက္နက္နဲနဲ တိုင္ပင္ ညိႇႏႈိင္းၾက ၿပီးမွလုပ္သင့္တဲ့ အေၾကာင္းလဲအၾကံျပဳ သြားပါေသးတယ္။ သိပ္ကို စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းၿပီး ကိုယ္တို႕ရဲ ႕ေရွ႕ဆက္ရမယ့္ လမ္းေၾကာင္း အတြက္ အမ်ားႀကီး အက်ိဳးရွိတဲ့ အၾကံျပဳခ်က္ေတြပါပဲ။ ကိုယ္တို႕ရဲ႕ အစီအစဥ္ေတြ အားလံုး ၿပီးဆံုးသြားတဲ့ အခါမွာေတာ့ သင္တန္းသူ၊ သင္တန္းသားေတြ အားလံုးနဲ႔ ကိုယ္တို႔ အဖြဲ႕နဲ႔ စုေပါင္းၿပီး ဓါတ္ပံု ရိုက္ၾကတယ္။ အားလံုးရဲ႕ မ်က္၀န္းေတြထဲက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေတြ၊ စိတ္အား ထက္သန္မႈ အလင္းေတြနဲ႕ ကိုယ္တို႕ရဲ ႕ႏႈတ္ခမ္းေတြေပၚက ပီတိ အျပံဳးေတြ ေပါင္းစပ္ၿပီး ဓါတ္ပံုေလးကေတာ့ သိပ္ကို လွေနမွာပဲလို႕ ကိုယ္ ေတြးမိတယ္။

အားတက္သေရာ ပူးေပါင္း ပါ၀င္ခဲ့ၾကတဲ့ သင္တန္းသူ၊သင္တန္းသားေတြ အားလံုးကို ေက်းဇူး တင္သလိုပဲ။ ကိုယ္နဲ႕အတူ စိတ္ေရာ ကိုယ္ပါပူးေပါင္း ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ အားလံုးကိုလည္းေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ဆိုတဲ့ စကားေလးနဲ႕ အတူ၊ ေရွ႕ဆက္ၾကစို႕ ဆိုတဲ့ စကားေလးကိုပါ ထပ္ေဆာင္း ေျပာလိုက္ခ်င္ပါေသးတယ္။

ေနဘုန္းလတ္
(Teen မဂၢဇင္း၊ဇြန္လ ၂၀၁၂)